Cô Đoàn Minh Phượng đã từng nhận xét gọn ghẽ về tựa sách này trên Facebook cá nhân, như sau:
Hãy kể những lý do vì sao chúng ta khổ. Dưới đây là một danh sách cực ngắn của Alain de Botton:
“cơ thể mong manh,
tình yêu thay đổi,
giao tiếp xã hội gian dối,
tình bạn thoả hiệp,
thói quen, tập quán làm chúng ta chai sạn.”
Marcel Proust – văn hào vĩ đại người Pháp, một người mang sức tưởng tượng dị thường và óc sáng tạo mãnh liệt đối với mọi hình thái và mọi nguyên cơ nhỏ nhoi. Trong “Proust có thể thay đổi cuộc đời bạn như thế nào”, tác giả Alain de Botton đã chưng cất những khía cạnh tinh túy, ngọt ngào, sáng suốt, chữa lành, tư vấn từ cuộc đời và văn chương của Marcel Proust và mang đến cho chúng ta.
Cuốn sách giống như một khóa giảng khiến ta cảm thấy choáng váng về bản chất của các mối quan hệ xã hội, quy tắc vận hành của tình yêu, sức mạnh của nghệ thuật… ta muốn nghe nhưng chưa biết vị giáo sư nào có thể dạy. Có lẽ, đây là một cuốn sách thật khó để viết “review” ngay cả khi tôi xem nó là cuốn yêu thích nhất năm 2018 của mình Tôi chỉ có thể trích ra đây những trang viết đầy chiêm nghiệm thông thái. Đừng quá ngạc nhiên nếu Proust – người đã mất từ gần thế kỷ trước, lại có thể nói lên tường tận đến thế về cuộc sống diễn ra trước mắt bạn, ngay hôm nay.
(iii) khả năng chạm thấy
Giá trị của một tiểu thuyết không dừng lại ở sự mô tả các cảm xúc và con người giống như ở đời thực, nó còn vươn đến khả năng mô tả những điều này tốt hơn chúng ta có thể nhiều, khả năng chạm một ngón tay vào nhận thức mà ta nhận ra là của chính ta, nhưng không thể tự mình hình thành.
Trích “Chương 2: Làm thế nào để đọc cho chính bản thân”
Tác động của việc đọc một cuốn sách biết dành sự chú ý cho những xung động thoảng qua nhưng hệ trọng như thế nằm ở chỗ: Khi ta đặt cuốn sách xuống và trở lại đời sống thực, ta có thể để tâm chính xác những điều hẳn sẽ nhận được phản ứng của tác giả nếu họ ở cùng chúng ta. Tâm trí ta sẽ giống cái ra đa mới được điều chỉnh để bắt lấy những đối tượng nhất định trôi qua miền nhận thức, hệ quả của việc đó sẽ giống như mang một cái radio vào một căn phòng ta tưởng là yên lặng, và nhận ra rằng sự yên lặng chỉ tồn tại ở một tần số cụ thể nào đó và thật ra ta đang ở căn phòng đó cùng với những làn sóng âm thanh đến từ một trạm phát ở Ukraine hay tiếng liên lạc qua sóng vô tuyến vào ban đêm của một hãng taxi. Chúng ta sẽ dành sự chú ý cho các sắc thái bầu trời, cho những nét mặt biến đổi, cho tính đạo đức giả của một người bạn hay cho nỗi buồn chìm khuất về một tình huống mà trước đó ta thậm chí còn không biết là ta có thể thấy buồn vì nó.
Trích “Chương 2: Làm thế nào để đọc cho chính bản thân”
“Hành động đáng tởm và đầy nhục cảm được gọi là đọc báo ấy”, Proust viết, “nhờ đó mà tất cả những bất hạnh và tai ương xảy ra trong vũ trụ trong suốt hai bốn giờ đã qua, các trận chiến làm tiêu hao sinh mạng của năm mươi nghìn người, các vụ giết người, biểu tình, phá sản, hỏa hoạn, đầu độc, tự sát, ly dị, cảm xúc tàn nhẫn của các chính khách và diễn viên, đã được truyền tải tới chúng ta, những người thậm chí còn không quan tâm, như một món điểm tâm sáng, hòa quyện tuyệt vời, theo một cách đặc biệt kích thích và bổ dưỡng, với khẩu phần khuyến nghị là vài ly cà phê sữa.”
Trích “chương ba: Làm sao để sống thong dong”
“Khi ra xem xét cái gì làm người ra bực mình nhất, ta sẽ có thể học được nhiều điều về con người.”
Trích “chương 5: Bộc lộ cảm xúc như thế nào”
Hạnh phúc có thể nảy sinh từ sự quan sát kỹ lưỡng là trọng tâm trong quan điểm trị liệu của Proust, nó cho thấy mức độ mà những bất mãn của ta có thể là hệ quả của việc thiếu cách nhìn phù hợp với cuộc đời ta, chứ không phải do cuộc đời ta có khiếm khuyết.
Cuộc đời có thể bị đánh giá là tầm thường. mặc dù ở những khoảnh khắc nào đó nó hiện lên với ta thật đẹp đẽ, đó là vì chúng ta thường đánh giá nó không dựa trên bằng chứng từ chính cuộc đời mà từ chính các hình ảnh hoàn toàn khác, chằng hề lưu giữ gì về cuộc đời, và bởi thế ta chê bai nó.
“Tại sao chúng ta không chân nhận mọi thứ trọn vẹn hơn? Vấn đề không chỉ là thiếu chú ý hay lười nhác. Nó còn có thể bắt nguồn từ việc thiếu tiếp xúc với những hình ảnh về cái đẹp, vốn dĩ đủ gần với thế giới của chúng ta để dẫn dắt và truyền cảm hứng cho ta.”…”Bất kể các nghệ sỹ lớn có nỗ lực đến mấy để mở mắt cho at trước thế giới, họ cũng không ngăn ta khỏi bị bao vây bởi vô số những hình ảnh kém hữu ích hơn, vỗn dĩ chẳng mang dụng ý xấu xa và thường còn rất nghệ thuật, nhưng cho ta thấy khoảng cách đáng buồn giữa đời thực của ta và địa hạt của cái đẹp.”
Trích “chương 7: Làm sao để bạn có đôi mắt rộng mở”
Hỏi: Ông có nghĩ rằng tình yêu có thể tồn tại mãi mãi không?
Đáp: Ồ không. Nhưng sự tồn tại có thời hạn không chỉ hiện diện trong tình yêu. Chúng hiện diện trong khó khăn chung của việc duy trì một mối quan hệ trân quý với bất cứ cái gì, bất cứ ai luôn ở quanh ta.
Tình là gì ư? Tôi làm chuyện đó thường xuyên. Nhưng không bao giờ nói về nó.”
Trích đoạn “Chương 8: làm thế nào để hạnh phúc trong tình yêu”
Với ta, chỉ cần việc đọc là kẻ xui khiến, trong tay nắm những chiếc chìa khóa thần kỳ đã mở giúp ta cánh cửa dẫn đến những chốn sâu thẳm bên trong mà lẽ ra ta đã không biết cách đi vào, thì vai trò của nó trong đời ta là hữu ích. Trái lại, việc đọc sách trở nên nguy hại khi, thay vì nhắc nhở ta nhớ đến đời sống tinh thần của riêng ta, nó lại có xu hướng chiếm lấy chỗ ấy, thì đó là khi ta không còn coi chân lý là một lý tưởng ta chỉ có thể đạt tới nhờ một quá trình suy nghĩ của riêng ta và nỗ lực của trái tim ta nữa, mà là thứ gì đó vật chất, được đặt giữa những trang sách giống như thứ mật ong được người khác chuẩn bị, ta chỉ cần mất công với lấy từ trên kệ thư viện và nếm thử, đầy thụ động, trong sự ngơi nghỉ của tâm trí và cơ thể.
Trích đoạn “Chương 9: Làm thế nào để đặt sách xuống”
–PHƯƠNG YẾN
PHƯƠNG YẾN 