Sáng chủ nhật, uống cà phê và miên man trong tâm trí.
1. Tôi nhớ chuyến đi gần nhất của cả hai hồi đầu tháng. Chúng tôi đến một khu nghỉ dưỡng tự nhiên bên bờ biển, sống trong một căn lều gỗ rộng rãi, giản tiện nhưng đầy đủ, có khoảng sân trước lẫn sân sau xanh ươm những cây lá. Ánh ban mai mỗi sáng rọi lấp lánh qua hàng cây, tham lam tràn xuống khoảng sân sau, liếm vào từng thân gỗ, vách nhà, những tia nắng chấp chới nhảy múa trên bồn rửa mặt ngoài trời. Không khí tinh khiết đi theo sau từng bước chân của chúng tôi. Hôm đầu tiên đến, tôi dậy khá sớm, cứ thế mặc nguyên chiếc đầm ngủ ngồi dưới bậc thềm, nghe lũ chim gọi nhau í ới, nghe tiếng lá lao xao thì thầm một bí mật nguyên sơ. Sau bữa sáng, hầu hết thời gian buổi sáng chúng tôi ngồi ườn trên bộ ghế dễ chịu ở hiên trước nhà, ngửa mặt ngắm một vùng trời bao la xanh biếc, nghe những cơn sóng đại dương vỗ từng đợt như nuốt lấy bờ cát, trong khi mỗi người hoặc theo đuổi những ý nghĩ riêng hoặc chìm trong trang sách. Trong tự nhiên có cái gì đó yên tĩnh và thần bí.
2. Rồi những buổi sáng trên đường đến nơi làm việc; tôi lơ đãng nhìn người nối người ở ngã tư đông đúc, những ánh mắt căng ra quan sát xa phía trước, những đôi tay chán chường lướt điện thoại liên hồi trong lúc chờ đèn xanh. Mọi góc phố, mọi công viên, mọi cửa hiệu, mọi quán cà phê vỉa hè, mọi khung cửa sổ.. đều liên tục biểu thị tình trạng hoạt động của xã hội ở ngưỡng mãnh liệt nhất trong từng nhịp điệu, thanh âm, khoảnh khắc. Một tiệm cắt tóc cũ kỹ xoàng xĩnh bốn vách dựng bằng tôn nhưng may mắn có bóng lá nhảy múa trước hiên, khiến ánh nhìn của tôi trở nên nguôi dịu đôi chút. Một người đàn ông già ăn vận chỉnh tề ngồi trong quán vỉa hè uống ly phin đá, khi quét qua ánh mắt mơ hồ của ông, tôi tự tưởng tượng trong vài giây có lẽ ông đã ước có thể sống lại một lần nữa đời mình. Tôi miên man nghĩ suy lẫn phóng xa những tưởng tượng, trong khi bản Adagio in D Minor II của Bach phát ra từ airpod giúp tôi lắng đi chút cảm xúc căng thẳng đâu đó không rõ trong người.
3. Mấy hôm rồi, vì có người thân đột quỵ nằm viện dài ngày, tôi cứ đi đi về bệnh viện 115. Có đêm tôi ngủ lại ở phòng cấp cứu bệnh lý mạch máu não, ngửi mùi thuốc và nghe những tiếng rên khe khẽ của nữ bệnh nhân nằm giường kế bên. Xung quanh tôi, giường bệnh nào cũng toàn những cô chú, ông bà. Trong số đó có người chỉ sống được đến sáng hôm sau, gia đình lặng lẽ đưa về, trả cho người ấy cái lẽ vô thường của đời sống.
4. Tôi rất dễ buồn khi thấy những chuyện không hay trên mạng. Có lẽ tôi có được cái “media literacy” nhưng lại khó để điều tiết xúc cảm cá nhân khi tri nhận thông tin. Một tiến sĩ tâm lý (nhưng lại không giữ nổi bình tĩnh và sự tử tế?!) dành thứ ngôn ngữ gay gắt và trịch thượng cho một cặp đôi trong cộng đồng LGBT+. Tôi cứ tưởng người làm công tác tâm lý thì trước hết phải rất dịu dàng và điềm đạm trong cung cách truyền đạt? Có lẽ tôi sai rồi.
Vì sao tôi lại nghĩ đến bốn câu chuyện này?
Ngày xưa, có một người thường nhiều lần bảo tôi “ráng sống cho qua ngày đoạn tháng.” Có thể tôi đã từng muốn sống theo cái thói mê man ấy thật, “qua ngày đoạn tháng”. Nhưng giờ thì không. Tôi đang đón lấy cái cơn vui được sống trong từng hớp một hơi thở. Có đôi lần tôi khóc vì ngạc nhiên khi mình đang còn sống thế này, bởi có rất nhiều khả năng để tôi đã chết từ năm hai mươi rồi, nhưng kịch bản ấy dĩ nhiên không diễn ra. Giờ thì tôi chỉ biết sống với tất thảy niềm vui thuần khiết, tất thảy nỗi xúc động mềm dịu êm ái bên bạn đời. Những cảm xúc ham sống lẫn tiếc nhớ những thời khắc tươi đẹp đều là bởi, ta không thể đi tìm thời gian đã mất. Không có thời gian đã mất nào có thể tìm lại được, Proust nói sai rồi (có lẽ ông cũng đã chứng minh cái bất khả vãn hồi ấy trong 7 tựa sách dày cộm). Nhưng ở một mức độ nào đó, ta có thể bù đắp lại thời gian đã mất.
Tôi không thể đi ngược chiều thời gian để tìm lại đúng cái buổi sáng thuần khiết trong căn lều gỗ bên bờ biển (dẫu có đến đó lần hai). Tôi cũng không thể tìm về một thời xa vắng, khi người ta không vì chút danh tiếng mạng xã hội mà đối đãi xấu xa với người khác. Tất cả những con người xa lạ tôi đã từng nhìn thấy ở tất cả ngã tư đường trong hàng ngàn buổi sáng đi làm, đều sẽ thành tro bụi trong 100 năm nữa, kể cả tôi, kể cả những giành giật sự sống lẫn sự chết trong từng căn phòng bệnh viện. Đều là chuyện gió sẽ cuốn đi. Thời gian đã mất là mất vĩnh viễn.
“The world forgetting, by the world forgot”. Alexander Pope đã nói thế. Thời gian, ký ức, lãng quên. Facebook có lẽ cũng vụng về mong muốn giúp ta đi tìm thời gian đã mất, nên cung cấp cái chức năng “on this day” đấy thôi. Mà có lẽ nó biết người ta chỉ có thể “xem lại” chứ chẳng thể “tìm lại” nên mới dùng chữ “look back”.
Dẫu sao giữa một thế giới đang bị lãng quên, chúng ta ít ra đã biết cách yêu thương con người và bù đắp cho nhau để không trở nên trống rỗng.
PHƯƠNG YẾN 